Σύμφωνα με το U.S. Department of State Report το έτος 2005, περίπου 2 – 4 εκ. άνθρωποι έγιναν θύματα εμπορίας παγκόσμια, ενώ ο ILO αναφέρει ότι περίπου 2,4 εκ. άνθρωποι παγκόσμια μεταφέρθηκαν το 2005 μέσω πρακτορειών για να διοχετευτούν στην εργασία υπό συνθήκες δουλείας. Οι πλειοψηφία των θυμάτων είναι συνήθως γυναίκες και παιδιά ωστόσο θα ήταν περισσότερο ακριβές αν λέγαμε ότι οι αριθμοί ποσόστωσης των θυμάτων εξαρτώνται από το φύλο και την μορφή της εκμετάλλευσης. Οι γυναίκες και τα κορίτσια προορίζονται κατά βάση για την βιομηχανία του σεξ, ενώ οι άνδρες και τα αγόρια σε ποσοστό περίπου 44% για την εξαναγκαστική εργασία.

 

Τι είναι η εμπορία και η εκμετάλλευση ανθρώπων; Ορισμός – Ανάλυση

 

Σύμφωνα με το άρθρο 3 του Πρωτοκόλλου των Ηνωμένων Εθνών του έτους 2000 για την Πρόληψη, Καταστολή και Τιμωρία της Εμπορίας και Εκμετάλλευσης Ανθρώπων (Trafficking in Human Beings) – ιδίως γυναικών και παιδιών – δίδονται οι παρακάτω ορισμοί για την σωματεμπορία:

« α) Η ‘εμπορία ανθρώπων’ σημαίνει τη συλλογή, τη μεταφορά, τη μετακίνηση, την υπόθαλψη ανθρώπων μέσω απειλής ή χρήση βίας ή άλλων μορφών εξαναγκασμού, απαγωγής, εξαπάτησης, απάτης, κατάχρηση δύναμης ή μιας ευάλωτης κατάστασης, ή της πληρωμής ή λήψης χρημάτων με σκοπό τη συγκατάθεση ενός ατόμου ώστε να ασκήσει εξουσία πάνω σε έναν άλλον άνθρωπο με σκοπό την εκμετάλλευση.

Η εκμετάλλευση θα περιλαμβάνει στο ελάχιστο την εκμετάλλευση της εκπόρνευσης του άλλου, ή άλλες μορφές σεξουαλικής εκμετάλλευσης, αναγκαστική εργασία ή υπηρεσίες, δουλεία ή πράξεις όμοιες με δουλεία, υποτέλεια ή αφαίρεση οργάνων.

β) Η συγκατάθεση ενός θύματος εμπορίας ανθρώπων στη σκόπιμη εκμετάλλευση όπως αυτή παρουσιάζεται στην παράγραφο (α) αυτού του άρθρου, δεν παίζει κανένα ρόλο, όταν έχουν χρησιμοποιηθεί τα μέσα που αναφέρονται εκεί.

γ) Η συλλογή νέων ανθρώπων, η μεταφορά, η μετακίνηση, η υπόθαλψη ενός παιδιού με σκοπό την εκμετάλλευση θα πρέπει να θεωρείται «εμπορία ανθρώπων» ακόμη και εάν δεν περιλαμβάνει κανένα από τα μέσα που παρουσιάζονται στην παράγραφο (α) αυτού του άρθρου.

δ) ‘Παιδί’ σημαίνει οποιοδήποτε άτομο κάτω των 18 ετών.»

Η εμπορία ανθρώπων είναι μορφή δουλείας, αφού τόσο ως προς τον φαινομενότυπός της, όσο και ως προς την μεταμορφώσεις της φέρει τα χαρακτηριστικά της, δηλαδή την αγορά και πώληση ανθρώπων, οι οποίοι υποχρεούνται σε κάθε μορφή εργασίας συμπεριλαμβανομένης και της παροχής σεξουαλικών υπηρεσιών καθώς και της χρήσης τους για το εμπόριο ανθρωπίνων οργάνων, ώστε τελικά να μετατρέπονται σε αντικείμενα εκμετάλλευσης. Η θεωρητική τεκμηρίωση και η ιδεολογική βάση της δουλείας και ως εκ τούτου του trafficking μπορεί να αναζητηθεί ιστορικά σε πολιτισμικά, εθιμικά και θρησκευτικά στοιχεία λαών που συντηρούν το φαινόμενο μέσα από την επαναλαμβανόμενη πρακτική. Τα στοιχεία αυτά διαμορφώνουν και εξελίσσουν την κουλτούρα ενός λαού, η οποία ανάλογα δημιουργεί συμπεριφορές, στάσεις, αντιλήψεις και λειτουργίες. Βάσει αυτών δομείται το κοινωνικό οικοδόμημα, το οποίο με τη σειρά του παράγει και συντηρεί τον πολιτισμό.

 

Αιτίες δημιουργίας και ανάπτυξης του φαινομένου:

 

Η εμπορία ανθρώπων δεν είναι αποκλειστικά και μόνο γέννημα της φτώχειας και της άνισης κατανομή του πλούτου, αλλά – κατά βάση – είναι γνήσιο τέκνο μιας ιδεολογίας που διαχωρίζει το ανθρώπινο είδος σε ανώτερους και κατώτερους κοινωνικά, φυσικά και πνευματικά ανθρώπους. Στην ιδεολογία δηλαδή, που διαμορφώνει την κοινωνική διαστρωμάτωση, της οποίας ο αντίκτυπος γίνεται ορατός σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής μας ζωής και δεν αφορά σε συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο. Ανάλογα διαμορφώνεται, καθορίζεται και προσδιορίζεται η θέση  που κατέχουν κοινωνικά οι γυναίκες και τα παιδιά, οι οποίοι αποτελούν και τις ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες όχι λόγω της φυσικής ή άλλης κατωτερότητάς τους αλλά λόγω του ρόλου που κλήθηκαν να αναπαραστήσουν όπως αυτός δόθηκε από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, τις αξίες, τις στάσεις και τις αντιλήψεις των διαφόρων πολιτισμών. 

Η θέση των γυναικών στην κοινωνική δομή των περισσότερων χωρών σε όλες τις ηπείρους είναι εξαιρετικά ευάλωτη και υποβαθμισμένη διότι υφίστανται ανισότητα και καταπίεση, ως αποτέλεσμα των θρησκευτικό-κοινωνικών προκαταλήψεων και αντιλήψεων μιας πατριαρχικής – κατά βάση – κοινωνίας αλλά, κυρίως, διότι αντιμετωπίζονται και χρησιμοποιούνται ως υποδεέστερες οντότητες, δίχως βούληση, άποψη, έκφραση. Πρόκειται για συγκεκριμένη κοινωνική στάση και θεώρηση, η οποία εμφανίζεται περισσότερο έντονη και σκληροπυρηνική στα θεοκρατικά καθεστώτα και στη μουσουλμανική θρησκεία.

Για παράδειγμα ο Ισλαμικός φονταμενταλισμός δεν θεωρεί τη γυναίκα ανθρώπινη ύπαρξη. Αυτή υποχρεούται να υπηρετεί ως δούλη τον άνδρα, είναι σατανικό δημιούργημα και μίασμα της κοινωνίας, πρέπει να μένει έγκλειστη στο σπίτι και να ικανοποιεί μόνο τις σαρκικές ορμές του συζύγου της. Στο Μπαγκλαντές, ο θρησκευτικός μουσουλμανικός νόμος Φατας (Fatwas) εφαρμόζεται για να τιμωρήσει γυναίκες από φτωχές και αγροτικές περιοχές κυρίως, οι οποίες όταν κρίνονται από τις θρησκευτικές ομάδες για «ανάρμοστη» συμπεριφορά καταδικάζονται με την ποινή του θανάτου δια λιθοβολισμού ή υφίστανται δημόσια διαπόμπευση.

Σε χωριά τις βόρειας Ταϊλάνδης αλλά και σε φυλές της αφρικανικής ηπείρου, κορίτσια ηλικίας μόλις 5 χρόνων, φορούν χάλκινα κολάρα γύρω από το λαιμό τους, τα οποία αυξάνονται αριθμητικά με το πέρασμα των χρόνων και μέχρι την ηλικία των 25 ετών. Τα κολάρα, σύμβολα υποταγής και εξευτελισμού της γυναίκας, επιμηκύνουν το λαιμό, ο οποίος γίνεται τόσο λεπτός ώστε να είναι έπειτα αδύνατο να στηριχθεί δίχως αυτά. Η γυναίκα δεν έχει δικαίωμα να τα αφαιρέσει και στην περίπτωση που αυτό συμβεί τότε θανατώνεται από τους άνδρες του χωριού. Σε κάποιες φυλές, η αφαίρεση των κολάρων είναι μορφή ποινής και τρόπος θανάτωσης των γυναικών που διέπραξαν μοιχεία

Η γυναίκα μπορεί να κληρονομηθεί από την οικογένεια του συζύγου που απεβίωσε, ενώ, σύμφωνα με το ισλαμικό δίκαιο, η παντρεμένη γυναίκα αντιπροσωπεύεται έναντι του νόμου μόνον από τον άνδρα της… Το 1990 στις Ινδίες, περισσότερες από 50 χήρες οδηγήθηκαν ζωντανές στην πυρά, όπου καίγονταν ήδη τα νεκρά σώματα των συζύγων τους, σύμφωνα με τους κανόνες της ιεροτελεστίας σατι (sati) και της θρησκευτικής παράδοσης Ιντου (Hindu), η οποία θεωρεί ότι η γυναίκα δεν μπορεί να έχει ύπαρξη ανεξάρτητη του ανδρός της.

Η παγκοσμιοποίηση των αγορών και η αρτιότερη οργάνωση των εγκληματικών ομάδων με την βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας έχουν συμβάλει στην ευρύτερη εξάπλωση του φαινομένου προσδίδοντάς του μορφή παγκοσμιοποιημένου εγκλήματος. Οι διακινητές (traffickers) προμηθεύουν την αγορά με νεαρά κορίτσια, όχι μόνο γιατί προσφέρονται προς πώληση από τις φτωχές οικογένειες τους, αλλά, και γιατί ζητούνται προς αγορά από τους πλούσιους των «μοντέρνων» κοινωνιών. Ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης αποτυπώνεται πρακτικά και στην περίπτωση του trafficking.

Παράλληλα, οι ραγδαίες εξελίξεις της παγκόσμιας οικονομίας είχαν ως αποτέλεσμα τη στροφή σε άλλες μορφές εργασίας και την αναζήτηση φτηνού εργατικού δυναμικού. Οι πληθυσμοί των χωρών που επλήγησαν από την οικονομική κρίση και την ανεργία και βίωναν τις συνθήκες της απόλυτης φτώχειας, στράφηκαν προς πλουσιότερες περιοχές με σκοπό την αναζήτηση εργασίας. Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι με τον όρο «πλουσιότερες» δεν εννοούμε αναγκαστικά το δυτικό κόσμο, αλλά και άλλες περιοχές, οι οποίες ευρίσκονται σε – σχετικά – καλύτερη των λοιπών οικονομική κατάσταση.

Τα κενά ανάμεσα στις δυνατότητες εύρεσης νόμιμης εργασίας και τη ζήτηση σε ξένο εργατικό δυναμικό έρχεται να καλύψει το οργανωμένο έγκλημα με τη διαδικασία του trafficking και του smuggling (λαθρεμπόριο ανθρώπων). Οι οικονομικές δραστηριότητες των εγκληματικών ομάδων που συμμετέχουν σε αυτήν και οι οποίες έχουν τη βάση τους κυρίως στον ανεπίσημο τομέα της παράνομης ή «μαύρης» αγοράς, δημιουργούν τελικά μια δυνατή παρα – οικονομία, η οποία αποφέρει τεράστια κέρδη, όχι μόνο στις ομάδες του οργανωμένου εγκλήματος και όσων άλλων αυτό περιλαμβάνει, αλλά και στις χώρες προσφοράς και ζήτησης.

 

Μορφές εμπορίας και εκμετάλλευσης ανθρώπων:

 

  1.   Πορνεία
  2.   Πορνεία μέσω διαδικτύου
  3.   Βιομηχανία του σεξ και της διασκέδασης εν γένει
  4.   Πορνογραφία
  5.   Εξαναγκαστική εργασία (οικιακές εργασίες, βιομηχανίες, βιοτεχνίες, κατασκευαστικά έργα, ορυχεία, αγροτικές εργασίες κ.α.)
  6.   Επαιτεία
  7.   Εμπόριο οργάνων
  8.   Εμπόριο βρεφών – Παράνομη υιοθεσία
  9. Γάμος, Παραγγελία συζύγων (Mail order brides)
  10. Στρατός

 

Τα θύματα:

  1. Πωλούνται: από την οικογένειά τους, από τον ευρύτερο συγγενικό ή φιλικό τους κύκλο
  2. Απάγονται
  3. Εξαπατώνται με απατηλές υποσχέσεις γάμου, εργασίας, σπουδών, καλύτερων συνθηκών ζωής…

 

  • Πορνεία

Αναφερόμαστε πάντα στην εξαναγκαστική πορνεία.

Τα θύματα μεταφέρονται εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη συγκέντρωση οίκων ανοχής και χώρων σεξουαλικής διασκέδασης. Το άτομο βαρύνεται έναντι του ιδιοκτήτη του πορνείου με τα έξοδα της μετακίνησής του, το ποσό που εδόθη στο άτομο από το οποίο πωλήθηκε (γονείς, συγγενείς…), καθώς και ότι ποσό κατεβλήθη στις αστυνομικές και λοιπές αρχές για παροχή προστασίας. Το ποσό αυτό συγκεντρωτικά αποτελεί το χρέος, το οποίο θα πρέπει να αποπληρώσει σταδιακά με την εργασία του. Επί της ουσίας πρόκειται για μορφή δουλείας με τη μορφή χρεωστικών δεσμών (dept bondage). Το θύμα δεν γνωρίζει το ποσό του χρέους και τη χρονική αποπληρωμή αυτού. Όλοι οι σχετικοί υπολογισμοί γίνονται από το διαχειριστή της επιχείρησης. Πρακτικά, ακόμη και όταν το ποσό εξοφληθεί κάποια στιγμή, το θύμα μεταφέρεται ή μεταπωλείται σε άλλη επιχείρηση, οπότε εκ νέου αρχίζει η ίδια διαδικασία εξόφλησης.

Τα άτομα κρατούνται υπό συνθήκες φυλάκισης, με κάποιες διαφοροποιήσεις, ανάλογα με το είδος της επιχείρησης χωρίς πάντως δυνατότητα διαφυγής. Στην περίπτωση που το άτομο επιχειρήσει να δραπετεύσει, σύντομα συλλαμβάνεται – από αστυνομικούς ή μέλη του οργανωμένου εγκλήματος – και οδηγείται πίσω στο χώρο εργασίας, όπου τιμωρείται αυστηρά ακόμη και δολοφονείται. Οι γυναίκες που κρατούνται φυλακισμένες στα κάθε είδους πορνεία, ζούνε υπό καθεστώς εκφοβισμού και ψυχολογικής βίας. Σπάνια επιχειρούν να φύγουν λόγω της σκληρής τιμωρίας που έπειτα υφίστανται, της άγνοιας γλώσσας της χώρας στην οποία βρίσκονται και του φόβου σύλληψής τους ως παράνομα εισερχόμενες σε αυτή.

Τελευταία ο τρόπος εκμετάλλευσης των γυναικών με σκοπό την εξαναγκαστική πορνεία – κυρίως στην περιοχή των Βαλκανίων – έχει αλλάξει. Μια γυναίκα μπορεί να κρατείται δέσμια από έναν μόνον άνδρα, ο οποίος την αγοράζει απευθείας από τους διακινητές και την εκδίδει. Οι περιπτώσεις αυτές συνήθως συνδέονται και με υψηλότατα ποσοστά κακοποίησης των γυναικών αυτών, οι οποίες ζούνε δέσμιες στο ίδιο σπίτι με τον εκμεταλλευτή – κακοποιητή τους αλλά και την οικογένεια αυτού εάν υπάρχει. Πιθανολογείται ότι είναι μεγάλος, αλλά δύσκολα υπολογίσιμος, ο αριθμός των γυναικών  που ζούνε υπό αυτές τις συνθήκες. Ανάλογες είναι και οι περιπτώσεις γυναικών που ζούνε με έναν άνδρα – συχνά τον ιδιοκτήτη του νυχτερινού μαγαζιού όπου εργάζονται ή κάποιον πελάτη που τις πήρε από εκεί – ως «σύζυγοι» και εξαναγκάζονται στην πορνεία. Συνδυαστικά, είναι πιθανό μια κοπέλα να βρίσκεται να δουλεύει σε κάποιο νυχτερινό μαγαζί, να την εκμεταλλεύεται και να την εξωθεί στην πορνεία ο ιδιοκτήτης του και παράλληλα να της επιτρέπεται να δημιουργήσει σχέση με κάποιον πελάτη, ο οποίος έπειτα με την σειρά του θα αποτελέσει τον «προστάτη» της. Η τελευταία περίπτωση χρησιμοποιείται και ως μέθοδος χειραγώγησης και ελέγχου των κοριτσιών που εργάζονται στα bars δεδομένου ότι οι εν λόγω «φίλοι» – προστάτες είναι κατά βάσει γνωστοί του αφεντικού. Ψυχολογικά οι κοπέλες νοιώθουν ότι βρίσκονται κοντά σε έναν φυσιολογικό τρόπο ζωής καθώς εργάζονται και έχουν και προσωπική ζωή. Επίσης μπορεί να λαμβάνουν ημερησίως κάποια ελάχιστη χρηματική αμοιβή, 5-7 ευρώ, η οποία δεν αντιστοιχεί φυσικά στο ποσό που εισπράττει ο εκμεταλλευτή τους.

Στα πορνεία οι κοπέλες εργάζονται από 10 – 14 ώρες ημερησίως, όλες τις ημέρες τις εβδομάδας, με εξαίρεση τις πρώτες ημέρες της εμμήνου ρύσεως. Συχνά, υποχρεούνται στην αδιάκοπη λήψη αντισυλληπτικών χαπιών προκειμένου να μη σταματούν ούτε και τις ημέρες αυτές την εργασία τους. Ο αριθμός των πελατών είναι κατά μέσω όρο 10 ημερησίως, μπορεί όμως να ξεπεράσει και τους 20. Δεν έχουν δικαίωμα να αρνηθούν πελάτη, ούτε τις σεξουαλικές προτιμήσεις ή διαστροφές αυτού. Στην περίπτωση που κάποιος πελάτης εκφράσει δυσαρέσκεια στον ιδιοκτήτη ή διαχειριστή του οίκου ανοχής, σχετικά με την ποιότητα των υπηρεσιών που του παρασχέθηκαν, η κοπέλα τιμωρείται με ξυλοδαρμό ή χρηματικό πρόστιμο που προστίθεται στο γενικότερο χρέος. Συχνά βιάζονται, ξυλοκοπούνται και κακοποιούνται σωματικά από τους πελάτες.

Ένα μεγάλο ποσοστό των γυναικών που εργάζονται στην βιομηχανία του σεξ πάσχουν από σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα ή έχουν μολυνθεί από τον υιό HIV, δεδομένου ότι η χρήση προφυλακτικού, έγκειται στην διακριτική ευχέρεια των πελατών, οι οποίοι σπάνια επιθυμούν να το χρησιμοποιήσουν. Κάποιες φορές, οι κοπέλες υποβάλλονται σε εξετάσεις αίματος χωρίς όμως να γνωρίζουν ποτέ το αποτέλεσμα αυτών. Οι περιπτώσεις εγκυμοσύνης αντιμετωπίζονται με εκτρώσεις χωρίς την παρουσία γιατρών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο. Τα μωρά που γεννιούνται πωλούνται και οι κοπέλες υποχρεούνται να συνεχίσουν την εργασία τους σε διάστημα μίας εβδομάδας μετά τον τοκετό.

Τα θύματα είναι συχνά χρήστες ψυχοτρόπων ουσιών και αλκοόλ – αν και σε κάποιες επιχειρήσεις απαγορεύεται ρητά η χρήση αυτών – πάσχουν από αναιμία και υποσιτισμό και γενικότερα αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας τόσο σωματικής όσο και ψυχικής.

Στην πορνεία όμως οδηγούνται και νεαροί άνδρες ή ανήλικα αγόρια. Το φαινόμενο παρουσιάζει συνεχή αύξηση προφανώς λόγω της ζήτησης αλλά και διότι η συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα είναι λιγότερο ενημερωμένη σχετικά και συνεπώς αποτελεί ευκολότερο στόχο. Έπειτα η ψυχολογική κατάσταση που προκαλεί ο ομοφυλοφιλικός σεξουαλικός βιασμός στο θύμα και ο φόβος της κοινωνικής προκατάληψη που τον περιβάλει αποτελούν μηχανισμούς χειραγώγησης του θύματος από τους εκμεταλλευτές του.

 

  • Πορνεία μέσω διαδικτύου

Πρόκειται για την παροχή σεξουαλικών υπηρεσιών και κυρίως την μεταφορά σεξουαλικών σκηνών και ερωτικών περιπτύξεων μέσω του διαδικτύου. Είναι η νέα τάση που επικρατεί στον χώρο της πορνείας και της πορνογραφίας. Η στρατολόγηση των θυμάτων γίνεται με τους γνωστούς τρόπους όπως και για τις άλλες μορφές του φαινομένου.

Για την παροχή των συγκεκριμένων υπηρεσιών απαιτείται φυσικά ένα δίκτυο υπολογιστών, κάμερες και χρήση του διαδικτύου ώστε ο πελάτης να μπορεί να συνδεθεί απευθείας με το θύμα. Ο πελάτης μπορεί μέσα από τους συγκεκριμένους διαδικτυακούς τόπους να βρει τις λίστες με τα ονόματα και την περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών των ατόμων που εξαναγκάζονται στην παροχή αυτών των υπηρεσιών και ανάλογα να επιλέξει. Η πληρωμή γίνεται μέσω πιστωτικών καρτών και οι οδηγίες του πελάτου προς το θύμα δίδονται γραπτώς και συνήθως στα αγγλικά, ώστε να είναι δυνατή η πρόσβαση πελατών από όλον τον κόσμο.

Τα θύματα βρίσκονται εγκλωβισμένα μέσα σε διαμερίσματα με κάμερες και υποχρεούνται να εργάζονται 24 ώρες το 24ωρο. Το σύστημα αυτό αποφέρει τεράστια κέρδη στους εκμεταλλευτές με μηδενικό σχεδόν κόστος. Πολλές από τις γυναίκες και τα παιδιά που βρίσκονται μέσω διαδικτύου έχουν μετακινηθεί από άλλους χώρους, περισσότερο «ορατούς», όπου και εκεί εξαναγκάζονταν σε πορνεία.

 

  • Πορνεία Παιδιών:

Το εμπόριο παιδιών με σκοπό την πορνεία και την βιομηχανία του σεξ εν γένει είναι μια επικερδέστατη επιχείρηση, η οποία οικονομικά και εγκληματικά βρίσκεται σε συνεχή ανάπτυξη.

Σύμφωνα με στοιχεία της UNICEF (2003) , 1 εκ. παιδιά πωλούνται ετησίως στην Ασία με σκοπό την πορνεία. Εξ αυτών, το 50% πωλούνται από γνωστό ή φιλικό πρόσωπο, 40% πωλούνται από τις οικογένειες τους και 10% από άλλους συγγενείς. Το 30-35% των ατόμων που βρίσκεται στην πορνεία στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ασίας είναι ηλικίας 12 – 17 ετών. Στο Μεξικό περισσότερο από 16.000 παιδιά βρίσκονται στην πορνεία. Στην Λιθουανία το 20-50% των ατόμων που βρίσκονται στην πορνεία είναι ανήλικα. Στο Μπαγκλαντές το οποίο είναι από τις πιο φτωχές και πυκνοκατοικημένες περιοχές του πλανήτη, με πληθυσμό περισσότερο των 124 εκ., το ½ περίπου του συνολικού πληθυσμού είναι παιδιά ηλικίας μικρότερης των 16 ετών και μεγάλος αριθμός αυτών οδηγείται στην πορνεία. Υπολογίζεται ότι μόνο στην πόλη  Dhaka, εκπορνεύονται 15.000 – 20.000 ανήλικοι.

Τα Βαλκάνια αποτελούν θελκτικό πόλο μεταφοράς παιδιών με σκοπό την πορνεία ιδίως μετά και το τέλος του πολέμου στην περιοχή του Κόσσοβου στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Αξίζει να σημειωθεί ότι η εμπορία ανήλικων κοριτσιών αποτελεί την τρίτη κατά σειρά περισσότερο προσοδοφόρα επιχείρηση μετά τα όπλα και τα ναρκωτικά για τις οργανωμένες εγκληματικές ομάδες της περιοχής. Τα κορίτσια που μεταφέρονται στην περιοχή του Κοσσόβου ή διαμετακομίζονται μέσω αυτού για τη δυτική Ευρώπη προέρχονται κυρίως από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, την πρώην Γιουγκοσλαβία, την Αλβανία, την Τουρκία, το Κουρδιστάν, την Σρι Λάνκα, την Ταϊλάνδη, αλλά και ντόπιες που πωλούνται από τις οικογένειες τους.

Μεγάλος αριθμός παιδιών από την Αλβανία οδηγούνται στην εξαναγκαστική πορνεία και μεταφέρονται σε άλλες χώρες για τον σκοπό αυτό, παράλληλα όμως παρουσιάζει αυξητική τάση και η εσωτερική πορνεία παιδιών αφενός λόγω της αυξημένης εσωτερικής ζήτησης και αφετέρου διότι αποτελεί το λιγότερο δαπανηρό τρόπο χρήσης αυτών, διότι δεν απαιτούνται να δαπανηθούν μεγάλα ποσά για την μετακίνησή τους. Οι ανήλικες κοπέλες των αγροτικών περιοχών οδηγούνται στην εξαναγκαστική πορνεία συνήθως με απατηλές υποσχέσεις γάμου. Στην πορνεία όμως οδηγούνται και ανήλικα αγόρια με προορισμό χώρες της δυτικής Ευρώπης (Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία). Το φαινόμενο παρουσιάζει συνεχή αύξηση λόγω της ζήτησης.

 Αν και οι πλειοψηφία των θυμάτων φαίνεται να προέρχεται από την νοτιανατολική Ασία και την πρώην Σοβιετική Ένωση, η πορνεία παιδιών αποτελεί σοβαρότατο πρόβλημα και στην Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Η Λατινική Αμερική χρησιμοποιείται ως τόπος προορισμούς, διαμετακόμισης (κυρίως για θύματα που προέρχονται από την Κίνα προορίζονται για τον Καναδά και τις Η.Π.Α). Δεν υπάρχουν ωστόσο πολλές έρευνες σχετικά με την έκταση του φαινομένου της εμπορίας και εκμετάλλευσης παιδιών με σκοπό την σεξουαλική τους εκμετάλλευση. Αν και περισσότερο ευάλωτη πληθυσμιακή ομάδα φαίνεται να είναι τα ορφανά και τα παιδιά του δρόμου, στην πραγματικότητα ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των παιδιών που βρίσκονται στην πορνεία, συνεχίζουν να ζουν με τις οικογένειες τους, τις οποίες ενισχύουν κατά αυτόν τον τρόπο οικονομικά. Έρευνα που διενήργησε ο ILO το 2002, σχετικά με την παιδική πορνεία στο Ελ Σαλβαδόρ κατέδειξε ότι το 57% αυτών ζούσε με τις οικογένειες τους ή με στενούς συγγενείς.

Ελάχιστα είναι τα στοιχεία που έχουμε όσον αφορά στην πορνεία παιδιών στην Αφρική. Η πώληση παιδιών από τους γονείς δεν αποτελεί και εδώ νέο φαινόμενο. Εθιμικά οι οικογένειες πωλούσαν τα παιδιά τους σε πλούσιες οικογένειες προκειμένου να έχουν εκεί καλύτερες συνθήκες ζωής και εκπαίδευση. Πρακτικά από την στιγμή της πώλησης και έπειτα οι γονείς έχαναν κάθε επαφή με το παιδί τους και ουσιαστικά αδιαφορούσαν για την τύχη τους καθώς ο βασικός σκοπός της οικονομικής ενίσχυσης από την πώληση και της υποτιθέμενης καλύτερης ζωής του παιδιού είχε επιτευχθεί. Ο πληθυσμός της Ανατολικής Αφρικής συγκαταλέγεται μεταξύ των φτωχότερων της υφηλίου, όταν για παράδειγμα το 82% των κατοίκων της Αιθιοπίας ζει με λιγότερο από 1$ ημερησίως και της  Κένυας και Τανζανίας με λιγότερο από 2$. Η αυξημένη ζήτηση για πορνεία στην περιοχή αλλά και εκτός αφρικανικής ηπείρου έχει άμεση σύνδεση και με την αυξημένη ζήτηση παιδιών.

Η παιδική πορνεία ενισχύεται παγκόσμια από την πολιτισμική κουλτούρα διαφόρων λαών. Η πώληση δηλαδή των παιδιών και ο εξαναγκασμός τους στην πορνεία, βρίσκει ιδεολογικό υπόβαθρο στη θρησκευτική κουλτούρα, την κοινωνική δομή και την εθιμική πρακτική. Το φαινόμενο της δουλείας και της εκμετάλλευσης των παιδιών, το οποίο ενυπάρχει σε όλες σχεδόν τις κοινωνίες από αρχαιοτάτων χρόνων, μπορεί να «θρέφεται ιδεολογικά» από τους κανόνες των μεγάλων θρησκειών και την κοινωνική αντίληψη και να αναπαράγεται μέσω της μακραίωνης κοινωνικής πρακτικής και του εθίμου που το συντηρούν.

Παράδειγμα για το πώς η θρησκεία και η εθιμική πρακτική διατηρεί και αναπαράγει την παιδική πορνεία αποτελεί το κατωτέρω:

Η παράδοση των Ντεβαντασι (Devadasi) εξακολουθεί – εδώ και αιώνες – να επικρατεί στις Ινδίες και να νομιμοποιεί κατ’ αυτόν τον τρόπο την παιδική πορνεία. Είναι νεαρά κορίτσια τα οποία παντρεύονται το θεό και γι’ αυτό είναι πάντα ευλογημένα. Οι οικογένειες, προκειμένου να εξασφαλίσουν στα κορίτσια τους ένα ευτυχισμένο μέλλον, αφιερώνουν τις κόρες τους προσφέροντας αυτές για «γάμο» στον τοπικό ναό, από όπου και απαγορεύεται να μετακινηθούν ή να φύγουν. Αυτά, ανήκουν στους άνδρες που διευθύνουν τον ναό, οι οποίοι οδηγούν τελικά τα κορίτσια στην πορνεία. Υπολογίζεται ότι αντιστοιχούν στο 15% του συνολικού αριθμού των ατόμων που εκπορνεύονται στη χώρα. Ανάλογα με την περιοχή τα κορίτσια Ντεβαντασι (Devadasi), έχουν και διαφορετικό όνομα. Στην περιοχή Βιζαπουρ – Καρνατακα (Vijapur – Karnataka), για παράδειγμα, αφιερώνονται στο θεό Πίθηκο (Χανουμαν, Μαρουτι Hanuman, Maruti) και ονομάζονται Μπαβιν (Bhavin). Η παράδοση διατηρείται – κυρίως – σε περιοχές των νότιων Ινδιών, σε ποσοστό 80% περίπου. Τα κορίτσια, είτε καταλήγουν πόρνες στην Βομβάη (Bombay) και την Πουν (Pune), είτε υποχρεούνται να εκδίδονται μέσα στον ναό. Κάθε κορίτσι ανατρέφεται για να γίνει Ντεβαντασι (Devadasi) και να ζήσει επί της ουσίας ως σκλάβα – πόρνη.

Η πορνεία Ντεβαντασι (Devadasi), είναι έθιμο και πρακτική που υπάρχει από αρχαιοτάτων χρόνων στις Ινδίες και εφαρμόζεται μεταξύ των κατώτερων καστών. Διατηρείται και ενισχύεται από τις ανώτερες κάστες χάριν του φεουδαρχικού συστήματος. Ιστορικά, ο έλεγχος και η κτήση γης διασφαλιζόταν με την υποστήριξη του ιερατείου και την χρησιμοποίηση της θρησκείας ως μέσου χειραγώγησης των φτωχών.

Παρά την ψήφιση, το 1982, σχετικής πράξης (Karnataka Devadasi Act) απαγόρευσης εφαρμογής της εν λόγω πρακτικής, ελάχιστη ήταν τελικά η επιρροή της και η πρακτική εφαρμογή της, καθώς υπολογίζεται ότι αφιερώνονται ετησίως περίπου 1.000 κορίτσια.

Η γενικότερη επίσης άποψη ότι όσο μικρότερης ηλικίας είναι το εκδιδόμενο άτομο τόσο λιγότερες είναι οι πιθανότητες μόλυνσης από τον ιό HIV, πρόκειται για μια πλήρως εσφαλμένη πεποίθηση η οποία όμως υποκινεί και αυτήν ως ένα βαθμό τους μηχανισμούς της παιδικής πορνείας. Η κοινωνική αντίληψη ότι η σεξουαλική συνεύρεση ενός ενήλικα με ένα παιδί θα του χαρίσει αναζωογόνηση και αν μάλιστα πρόκειται για παρθένα τότε μπορεί να τον θεραπεύσει από τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα και το AIDS, σε περιοχές του πλανήτη όπου το ποσοστό φορέων από τον υιό αλλά και νοσούντων είναι εξαιρετικά υψηλό, η αγορά μικρών σε ηλικία ατόμων με σκοπό το σεξ αποκτά και μια ακόμη διάσταση, μετατρέποντας έτσι το εμπόριο παιδιών, την παιδεραστία και την μετάδοση των σεξουαλικών νοσημάτων σε ένα ατέρμονο κύκλο εγκλήματος.

Η προώθηση των παιδιών στην πορνεία γίνεται από την ίδια την οικογένεια, από οικεία και συγγενικά πρόσωπα, τα οποία πλησιάζουν παιδιά σχολικής ηλικίας κατά τη διάρκεια της εργασίας τους ή ενώ βρίσκονται σε διαδικασία ανεύρεσης εργασίας και υπόσχονται καλή εργασία και συνθήκες ζωής, υλικά αγαθά και άλλα προνόμια. Επίσης παιδιά που βρίσκονται ήδη στην πορνεία παρασύρουν φίλους τους, εκθειάζοντας τις προσφερόμενες ευκαιρίες ζωής, όπως ταξίδια στο εξωτερικό.

Τα παιδιά κρατούνται υπό συνθήκες φυλάκισης και ζούνε υπό καθεστώς εκφοβισμού και ψυχολογικής βίας. Σπάνια επιχειρούν να φύγουν λόγω της σκληρής τιμωρίας που έπειτα υφίστανται, της άγνοιας γλώσσας της χώρας στην οποία βρίσκονται και του φόβου σύλληψής τους. Είναι συχνά χρήστες ψυχοτρόπων ουσιών και αλκοόλ. Συμβαίνει οι ανήλικοι να υποβάλλονται επιπλέον σε συνεχή ορμονική ενίσχυση του οργανισμού τους με ενέσεις προκειμένου να αναπτύσσονται γρηγορότερα, δεδομένου ότι υπάρχουν παιδιά μόλις επτά χρονών, έχουν δε καταγραφεί και περιπτώσεις παιδιών μόλις τεσσάρων χρονών που οδηγούνται στη πορνεία.

 

 

  • Σεξουαλικός τουρισμός

 

Η βιομηχανία του σεξουαλικού τουρισμού έχει εξελιχθεί σε μία απόλυτα κερδοφόρα επιχείρηση, δεδομένης της συνεχούς αύξησης του αριθμού των πελατών – τουριστών παγκοσμίως. Το διαδίκτυο χρησιμοποιείται ευρέως για την προώθηση του σεξουαλικού τουρισμού και την ανταλλαγή εμπειριών από τους χρήστες του, καθώς και πληροφοριών σχετικά με την καλύτερη αγορά παιδιών, αλλά και συμβουλών προς αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το έτος 1949, ο αριθμός των ταξιδιωτών (παγκόσμια) ήταν – περίπου –  25 εκ., ενώ το έτος 1999 ήταν 625 εκ. και αναμένεται να φθάσει το 1 δισ. 525 εκ. το έτος 2010.

Σύμφωνα με το διεθνή οργανισμό ECPAT οι πελάτες του σεξουαλικού τουρισμού κατηγοριοποιούνται ως εξής: 1. στους περιστασιακούς παιδόφιλους, 2. στους καθ’ έξη παιδόφιλους, οι οποίοι σκοπίμως επισκέπτονται χώρες όπου η παιδική πορνεία είναι αυξημένη και τα παιδιά ιδιαίτερα ευάλωτα και φτηνά, 3. στους διεστραμμένους και βίαιους παιδόφιλους, 4. τέλος, είναι η κατηγορία των τουριστών, οι οποίοι έπ’ ευκαιρίας της επισκέψεώς τους, επιζητούν να γνωρίσουν νέες εμπειρίες, νιώθοντας ελεύθεροι ηθικών φραγμών (χαρακτηριστικά η κατηγορία αυτή αναφέρεται ως “Monsieur Tout-le-monde”).

Η διακύμναση ηλικιών των πελατών είναι: 7% είναι λιγότερο των 30 ετών, 18% είναι ηλικίας μεταξύ 30 και 40 ετών, 33% μεταξύ 40 και 50 ετών, 24% μεταξύ 50 και 60 ετών, 15% μεταξύ 60 και 70 ετών και τέλος, 3% ηλικίας μεγαλύτερης των 70 ετών. Οι περισσότεροι αριθμητικά και πλέον ενεργοί πελάτες προέρχονται από την Ιαπωνία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γερμανία, την Αγγλία, τον Καναδά και την Αυστραλία. Ακολουθούν χώρες της δυτικής Ευρώπης (όπως Γαλλία, Ιταλία) σε μικρότερο όμως ποσοστό. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι σύμφωνα με στοιχεία που δόθησαν από την αστυνομία της Ταϊλάνδης σε σχέση με την περίπτωση σύλληψης 1.254 τουριστών στη Bangkok το έτος 1995, εξ αυτών, 25% ήταν Αμερικανοί, 20% Ιάπωνες, 18% Γερμανοί, 14% Αυστραλοί, 13% Βρετανοί και 6% Γάλλοι.

Στο κόστος μετακίνησης και παραμονής περιλαμβάνεται η παροχή διαφορετικού παιδιού κάθε βραδιά. Οι εθνικότητες που συναντώνται στις χώρες που προσφέρουν την παιδική πορνεία και τον σεξουαλικό τουρισμό, έχουν άμεση σχέση και με την γεωγραφική εγγύτητα της συγκεκριμένης περιοχής. Για παράδειγμα, οι Ιάπωνες και οι Κινέζοι μπορούν ευκολότερα να ταξιδέψουν στην Καμπότζη ή την Ταϊλάνδη, οι Άραβες της περιοχής του Περσικού Κόλπου προς την βόρεια Αφρική. Ωστόσο υπάρχουν και οι περιπτώσεις, όπως η Καμπότζη, που συγκεντρώνουν όλες σχεδόν τις εθνικότητες πελατών ανεξαρτήτου γεωγραφικής εγγύτητας και ευκολίας προσέγγισης της χώρας.

Άλλες περιοχές, όπως η Σρι Λάνκα, οι Φιλιππίνες και η Καμπότζη ελκύουν μεγάλο ποσοστό ομοφυλόφιλων τουριστών. Στη Σρι Λάνκα, σύμφωνα με στοιχεία του έτους 1998, περισσότερα από 5.000 ανήλικα αγόρια προσέφεραν σεξουαλικές υπηρεσίες σε παιδόφιλους τουρίστες. Μεταξύ των ετών 1998 – 1990 περίπου, 10.000 παιδιά ηλικίας 6 – 14 ετών βρίσκονταν υπό συνθήκες εξαναγκαστικής πορνείας και άλλα 5.000, ηλικίας 10 – 18 ετών, δούλευαν ανεξάρτητα, προσφέροντας σεξουαλικές υπηρεσίες σε παραλίες και τουριστικά θέρετρα. Στην Καμπότζη, το 1992, ο μέσος όρος ηλικίας ατόμων στην πορνεία ήταν τα 18 έτη.

Οι Φιλιππίνες, είναι η τέταρτη κατά σειρά χώρα, μεταξύ 9 χωρών, σε παιδική πορνεία. Σύμφωνα με στοιχεία του έτους 1997, περίπου 60.000 – 100.000 παιδιά βρίσκονταν στη βιομηχανία του σεξ. Περίπου 13.000 Αυστραλοί, οι οποίοι έρχονται δεύτεροι μετά τους Αμερικανούς, επισκέπτονται ετησίως την «Πόλη των Αγγέλων» (Angeles city) στις Φιλιππίνες.

Η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική αποτελούν επίσης βασικούς προορισμούς τουριστών από όλον τον κόσμο και οπωσδήποτε τμήμα των σεξουαλικών και παιδόφιλων τουριστών. Διευκολύνεται δε από το γεγονός ότι στις χώρες αυτές η νόμιμη ηλικία συναίνεσης για την σεξουαλική πράξη είναι τα 14 χρόνια.

 

 

  • Πώληση ανήλικων κοριτσιών με σκοπό το γάμο

 

Σε κάποιες περιοχές του πλανήτη, όπως για παράδειγμα στο Ιράν, τα ανήλικα κορίτσια μπορούν ελεύθερα να πωληθούν και να αγοραστούν με την συναίνεση του άρρενος κηδεμόνα τους ακόμη και πριν την συμπλήρωση των 9 χρόνων τους. Κορίτσια ηλικίας μικρότερης των 13 ετών – κυρίως από την Ασία και την ανατολική Ευρώπη – πωλούνται ως νύφες. Στις Ινδίες περισσότερο από το 14% των κοριτσιών έχουν παντρευτεί σε ηλικία μεταξύ 10-14 χρονών. Στην Αιθιοπία και σε περιοχές της ανατολικής Αφρικής ο γάμος σε ηλικία 7-8 ετών είναι σύνηθες φαινόμενο. Στην βόρεια Νιγηρία ο μέσος όρος ηλικίας των κοριτσιών που παντρεύονται είναι τα 11 χρόνια.

Η πρακτική των γάμων παιδιών μπορεί να εντάσσεται  στο έθιμο και την πολιτισμική κουλτούρα κάποιων λαών και δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. Κορίτσια μικρής ηλικίας πωλούνται σε άνδρες συχνά ηλικιωμένους με σκοπό το γάμο, οι οποίοι αποδίδουν στην οικογένεια του κοριτσιού κάποιο προσυμφωνημένο χρηματικό ποσό. Τα κορίτσια μπορεί να πωληθούν για $33 αλλά δεν είναι απίθανο και για $4 ή και λιγότερο. Οι αγοραστές, έπειτα τα υποχρεώνουν να εργάζονται σε εργοστάσια και αγρούς και τα κακοποιούν σεξουαλικά. Πολλά από τα παιδιά αυτά, προκειμένου να αποφύγουν το γάμο καταφεύγουν στην αυτοκτονία.

Σε κάποιες ασιατικές περιοχές, έχει επικρατήσει η διαδικασία των προσωρινών γάμων (sigheh), οι οποίοι διαρκούν μόλις 24 ώρες και μπορούν να επαναληφθούν όσες φορές επιθυμεί ο σύζυγος. Η εν λόγω διαδικασία ουσιαστικά «νομιμοποίησε» την σύναψη σεξουαλικών σχέσεων με ανήλικα κορίτσια πολύ μικρής ηλικίας και αύξησε το φαινόμενο πώλησης αυτών από τις οικογένειες τους. Κορίτσια μόλις 9 χρονών ή και μικρότερα, των οποίων οι γονείς κανονίζουν αυτούς τους γάμους, υποχρεούνται – κάθε σαββατοκύριακο – σε σεξουαλικές συνευρέσεις με «σύζυγο», έναντι κάποιου χρηματικού ποσού που δίδεται στους γονείς.

Η πώληση των κοριτσιών με σκοπό τον γάμο ιδίως στην Κεντρική και Δυτική Αφρική, αποτελεί βασικό τρόπο εξοικονόμησης χρημάτων για τις οικογένειες, σύστημα το οποίο ευνοεί η παράδοση αλλά και ο νόμος των περιοχών. Υπολογίζεται ότι το 49% των κοριτσιών που είναι παντρεμένα στην Δυτική Αφρική είναι κάτω των 19 ετών.  Στην Νιγηρία ο μέσος όρος ηλικίας των παντρεμένων κοριτσιών είναι τα 15 χρόνια και στην Ανατολική Αφρική – παρά τα περιορισμένα στοιχεία που υπάρχουν σχετικά – υπολογίζεται ότι το 29% των παντρεμένων κοριτσιών είναι ηλικίας κάτω των 19 ετών.

 

Συνοπτικά Παγκόσμια Δεδομένα:

 

 

H Ευρώπη είναι κατεξοχήν χώρος υποδοχής των ατόμων που διακινούνται με σκοπό την εκμετάλλευση από την Ασία αλλά και αλλού.  Εξίσου σημαντικός είναι και ο αριθμός όσων διακινούνται εσωτερικά και μεταφέρονται από χώρα σε χώρα ή από περιοχή σε περιοχή της ίδιας χώρας (εσωτερικό και εξωτερικό trafficking), ενώ τέλος αποτελεί και χώρο προέλευσης ατόμων που αποστέλλονται σε άλλες ηπείρους και ιδίως την Ασία (π.χ. Αραβικά Εμιράτα).  Η πλειοψηφία των θυμάτων προέρχεται από χώρες της ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, τα οποία μεταφέρονται έπειτα στην δυτική Ευρώπη αλλά και την Ασία.

Η Αλβανία αποτελεί βασικό δρόμο της εμπορίας ανθρώπων λόγω και της γεωγραφικής της θέσης και της γενικότερης οικονομικής κατάστασης που επικρατεί στον πληθυσμό της χώρας, ιδίως μετά την πτώση του δικτατορικού καθεστώτος  στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, μέχρι περίπου και τα μέσα του 2002, ταχύπλοα σκάφη με ανθρώπινο φορτίο απέπλεαν κάθε εβδομάδα από τα αλβανικά παράλια και ιδίως τις πόλεις Durres και Vlora, για την γειτονική Ιταλία. Η χρήση των ταχύπλοων σκαφών άρχισε να γίνεται λιγότερο συχνή εξαιτίας των εντατικών ελέγχων των αστυνομικών αρχών.

Μεγάλος αριθμός γυναικών και παιδιών από την Αλβανία οδηγούνται στην εξαναγκαστική πορνεία και μεταφέρονται σε άλλες χώρες για τον σκοπό αυτό, παράλληλα όμως παρουσιάζει αυξητική τάση και το εσωτερικό trafficking αφενός λόγω αυξημένης εσωτερικής ζήτησης και αφετέρου διότι αποτελεί το λιγότερο δαπανηρό τρόπο χρήσης των ατόμων αυτών καθώς δεν απαιτούνται μεγάλα κόστη μετακίνησης. Μεγαλύτερες σε ηλικίας γυναίκες έχουν συνήθως πολλαπλά θυματοποιηθεί και κατ’ επανάληψη οδηγηθεί στην εξαναγκαστική πορνεία πριν ακόμη ενηλικιωθούν. Τα θύματα συχνά αποδέχονται την κατάσταση στην οποία βρίσκονται όχι μόνο εξαιτίας της ψυχολογικής υποβολής του εαυτού τους στις συνθήκες αυτές αλλά και διότι δεν μπορούν πλέον να επιστρέψουν στα σπίτια τους είτε ελλείψει ευκαιριών είτε δυνατότητας επανένταξης στον οικογενειακό κύκλο. Ας σημειώσουμε ξανά ότι πολλά από τα θύματα έχουν πωληθεί από τις οικογένειές τους.  

Η Βοσνία/Εζεργοβίνη αποτελεί χώρα προορισμού, αποστολής αλλά και διαμετακόμισης, ιδίως μετά το τέλος του πολέμου και την Συμφωνία Ειρήνης του Dayton όταν η χώρα χωρίστηκε σε Federation, Republic of Srpska  και District of Brcko. Ο διαχωρισμός αυτός συνεπάγετο και ξεχωριστή διοικητική διαχείριση της κάθε περιοχής και συχνά άλλο νομοθετικό πλαίσιο. Στην νομοθετική κυρίως διαφορετικότητα της κάθε περιοχής προσαρμόστηκε ανάλογα και το modus operandi των εγκληματικών οργανώσεων του trafficking, ώστε κατάφεραν να αναπτύξουν ένα υψηλού επιπέδου σύστημα εξειδίκευσης ως προς τις μεθόδους και την λειτουργία. Παράλληλα έχουν την δυνατότητα να εκμεταλλευτούν τους μηχανισμούς της διαφθοράς που ούτως ή άλλως κυμαίνεται σε εξαιρετικά υψηλά ποσοστά και καταλαμβάνει σχεδόν όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής. Για παράδειγμα νομιμοποιητικά έγγραφα, άδειες παραμονής και εργασίας ή ακόμη και διάβαση των συνόρων γίνονται ακώλυτα λόγω της διαφθοράς.  

Στις περιοχές της Βοσνία Εζεργοβίνης η εξαναγκαστική πορνεία των θυμάτων μεταφέρθηκε σε χώρους κλειστούς και δύσκολα προσβάσιμους, καθώς τα άτομα μεταφέρονται σε ιδιωτικούς χώρους των πελατών και επιστρέφουν έπειτα στον εκμεταλλευτή τους. Γενικότερα η πορνεία μεταφέρθηκε από τα μικρά καφέ και τους «ανεξάρτητους» χώρους σε απομονωμένα για παράδειγμα εστιατόρια με ειδικό menu για τους εκλεκτούς πελάτες, ενώ παραμένει πάντα και ένας σχετικά μικρός αριθμός θυμάτων στα bars. Το ίδιο φαινόμενο είχε παρατηρηθεί στο παρελθόν και σε περιοχές της Σερβίας Μαυροβουνίου. Πολλά από τα θύματα πέρα από τις απειλές και τον εκφοβισμό που υφίστανται για την δική τους ζωή και τη ζωή των συγγενών τους, μπορεί να εθιστούν στο αλκοόλ και τα σκληρά ναρκωτικά ώστε να χάσουν κάθε κίνητρο απεγκλωβισμού τους από την συγκεκριμένη κατάσταση και να γίνουν αντικείμενο ευκολότερης διαχείρισης.

Αξίζει να αναφερθεί ότι γύρω από τις νατοϊκές βάσεις υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός από νυχτερινά κέντρα διασκέδασης στα οποία παρέχονται και σεξουαλικές υπηρεσίες πολύ συχνά  από θύματα trafficking, όπου οι τιμές κυμαίνονται από US$ 10-25.

Παιδιά αλβανικής καταγωγής, κυρίως από τις κοινότητες των Ρομά και των Αιγυπτίων αλλά και άλλες εθνικές μειονότητες, μεταφέρονται στην Ελλάδα και την Ιταλία για σεξουαλική εκμετάλλευση, επαιτεία, πώληση μικροαντικειμένων στους δρόμους, παράνομες υιοθεσίες και εξαναγκαστική εργασία. Τα παιδιά που προέρχονται από περιοχές της κεντρικής Αλβανίας (Elbasan, Pogradec, Korca) μεταφέρονται κυρίως στην Ελλάδα, ενώ από τις δυτικές περιοχές (Vlora, Fier, Durress, Kavaie, Tirana) στην Ιταλία.

Η Ασία τροφοδοτεί την παγκόσμια αγορά σε ανθρώπινο υλικό. Είναι η ήπειρος των μεγάλων εναλλαγών και των «ακραίων» διαφορών, καθώς στο έδαφος της ίδιας χώρας συναντούμε – από τη μία πλευρά – κοινωνίες πρωτόγονες και αναλφάβητες, οικονομικά και κοινωνικά αποκλεισμένες και στον αντίποδα αυτών κοινωνίες της εξέλιξης και του πλούτου. Σημαντικός είναι ο ρόλος της γεωγραφικής θέσης της εκάστοτε περιοχής για την αναπτυξιακή της πορεία. Παρά ταύτα, οι θρησκευτικές δοξασίες και πρακτικές φαίνεται να παραμένουν στοιχεία αναλλοίωτα και κοινά που λειτουργούν ανεξάρτητα της οικονομικής ή άλλης εξέλιξης. Διαφορά παρουσιάζουν μόνο ως προς την ένταση με την οποία αυτά εμφανίζονται.

Σύμφωνα με στοιχεία του 2005 (CRS Report for Congress ), περίπου 14.500 – 17.500 θύματα που προέρχονται από τη Λατινική Αμερική μεταφέρονται στις Ηνωμένες Πολιτείες κάθε χρόνο. Τα θύματα προορίζονται για την πορνεία και τη βιομηχανία του σεξ και την εξαναγκαστική εργασία.

         Η μετανάστευση αποτελεί παράγοντα θυματοποίησης των ανθρώπων, στον πυρήνα του οποίου βρίσκεται η ανάγκη για εξεύρεση εργασίας και βελτίωσης των συνθηκών ζωής. Γενεσιουργός αιτία είναι και εδώ η κοινωνική διαστρωμάτωση όπως αυτή αποτυπώνεται μέσα από την φτώχεια, την ανεργία, την περιθωριοποίηση και τελικά τον κοινωνικό αποκλεισμό, καταστάσεις, οι οποίες επιτείνονται ιδιαίτερα από την πολιτικοοικονομική αστάθεια και τις εμπόλεμες συγκρούσεις που ταλανίζουν περισσότερο από 30 χρόνια τις χώρες της Λατινικής Αμερικής. Βασικοί μεταναστευτικοί προορισμοί είναι η Ισπανία, η Ιταλία, ο Καναδάς, οι Κάτω Χώρες, η Αγγλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Γυναίκες ηλικίας μεταξύ 18 – 30 χρονών πωλούνται από τους συζύγους τους ή τις οικογένειες τους με σκοπό να χρησιμοποιηθούν έπειτα στην βιομηχανία του σεξ. Βασικές χώρες προέλευσης των θυμάτων είναι: Βραζιλία, Κολομβία, Δομινικανή Δημοκρατία, Ουρουγουάη και Βενεζουέλα, τα οποία διοχετεύονται στην παγκόσμια αγορά με κύριους προορισμούς την Ισπανία, Γερμανία, Πορτογαλία, Αμερική και τις Κάτω Χώρες. Επίσης χώρες όπως η Βραζιλία και η Αργεντινή αποτελούν παράλληλα και τόπους προορισμού γυναικών από τις Άνδεις και την Καραϊβική. Στα σύνορα μεταξύ Μεξικού – Γουατεμάλας και Η.Π.Α. λαμβάνει χώρα ένα μεγάλο παζάρι εμπορίας γυναικών με σκοπό την πορνεία.

Τέλος, η Αφρική είναι ήπειρος με έντονο μεταναστευτικό πρόβλημα καθώς οι κάτοικοί της πολύ συχνά εξαναγκάζονται, είτε οικιοθελώς είτε κάτω από πίεση, να διαφύγουν των καταστάσεων που προκαλούν οι εμφύλιοι πόλεμοι και οι εν γένει ένοπλες συγκρούσεις, οι φυσικές καταστροφές και οι πείνα. Με όλα αυτά τα έντονα κοινωνικοπολιτικά και οικονομικά προβλήματα που ταλανίζουν την περιοχή το θέμα της εμπορίας και εκμετάλλευσης ανθρώπων δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση προτεραιότητα των κυβερνήσεων.

Ελάχιστα είναι τα στοιχεία που έχουμε σχετικά με το trafficking στην περιοχή και περιορισμένη βιβλιογραφία και έρευνα ιδίως όσον αφορά την Ανατολική Αφρική. Η Αφρική δεν είναι μόνο περιοχή προέλευσης των θυμάτων αλλά και προορισμού και διαμετακόμισης αυτών. Το εσωτερικό trafficking έχει και εδώ να κάνει με την μεταφορά θυμάτων από την επαρχία προς τα αστικά κέντρα και την μεταφορά θυμάτων από χώρα σε χώρα της αφρικανικής ηπείρου ενώ το εξωτερικό με την μεταφορά στην Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. Τα θύματα χρησιμοποιούνται κατά βάση στην εξαναγκαστική εργασία αλλά και την πορνεία.

 

 

Επίλογος – Συμπεράσματα

 

Η εμπορία ανθρώπων είναι φαινόμενο διαχρονικό και δεν αφορά συγκεκριμένη μόνον ιστορική περίοδο, γιατί η δουλεία δεν έχει χρονικό ορισμό αλλά κοινωνικό καθορισμό και δεν σχετίζεται με την οικονομική κατάσταση, αλλά με την συγκεκριμένη κοινωνική καταγωγή και διαστρωμάτωση. Συνεπώς, η εκτεταμένη φτώχεια, η άνιση κατανομή του πλούτου και οι δεινές συνθήκες διαβίωσης είναι παράγοντες ενίσχυσης και όχι γέννησης του φαινομένου. Εάν υποτεθεί ότι οι συνθήκες φτώχειας εξαλειφθούν, η εμπορία και εκμετάλλευση ανθρώπων μπορεί να περιοριστεί, αλλά όχι να εξαφανιστεί διότι καλύπτει κοινωνικές ομάδες και ενυπάρχει ως στοιχείο της νοοτροπίας του πληθυσμού, το οποίο δημιουργήθηκε μέσα από την επαναληπτική πρακτική χρόνων και γενεών, καθώς και τον καταλυτικό ρόλο της θρησκείας. Η βιομηχανία του trafficking δεν λειτουργεί γιατί υπάρχουν «αυτοί που πωλούν», αλλά, διότι υπάρχουν «αυτοί που αγοράζουν» και είναι οι ίδιες κοινωνίες που παράγουν και οι ίδιες που καταναλώνουν τα «προϊόντα». Σε κάθε περίπτωση το οργανωμένο έγκλημα έρχεται απλά να εκμεταλλευτεί αυτήν τη μαθητική συνάρτηση της προσφοράς και της ζήτησης, η οποία για το συγκεκριμένο εγκληματικό φαινόμενο βρίσκει έρεισμα στην ιδεολογία της κοινωνικής διαστρωμάτωσης. Τελικά η πεποίθηση ότι οι άνθρωποι χωρίζονται παγκόσμια σε αυτούς που μπορούν να πωληθούν και σε αυτούς που μπορούν να τους αγοράσουν και η εν δυνάμει μετατροπή όλων μας σε είδος είναι μια ολική διάσταση που περικλείει κάθε μορφή ρατσιστικής αντιμετώπισης και διαχωρισμού, συμπεριλαμβανομένου φυσικά και του έμφυλου.

Η πώληση υπάρχει διότι υπάρχει η αγορά και αυτήν με την σειρά της διότι υπάρχει η ιδέα του ανώτερου και κατώτερου κοινωνικού όντος σε αυτόν τον πλανήτη. Αποδίδοντας το φαινόμενο στην οικονομική διαφορά και διαστρωμάτωση δεν αγγίζουμε τη ρίζα του προβλήματος. Πάντα θα υπάρχουν κάποιοι πλουσιότεροι άλλων και αυτό είναι και θα παραμείνει πραγματικότητα αμετάβλητη. Η εκμετάλλευση όμως του ανθρώπου από τον άνθρωπο δεν στηρίζεται στην οικονομική ευρωστία ή αδυναμία αλλά στην κοινωνική απαξία που προσδίδεται στην ανθρώπινη ζωή.

Έτσι με την ίδια ευκολία που ένας πλούσιος θα αγοράσει σεξουαλικές υπηρεσίες από ένα θύμα trafficking, με την ίδια μπορεί και ένας φτωχός στου οποίου χωρίο για παράδειγμα τυγχάνει να λειτουργεί οίκος ανοχής. Κοινό σημείο και των δύο είναι η πεποίθηση ότι μπορούν να το πράξουν και η  ηθική τους απενοχοποίηση. Δούλους μπορεί να έχει ένας επιχειρηματίας αλλά και ένας αγρότης, νύφη μπορεί να αγοράσει ένας Ασιάτης αλλά και ένας Ευρωπαίος ή Αμερικάνος…. Δεν θα μπορούσε να υπάρχει προσφορά δίχως να υπάρχει ζήτηση και είναι η τελευταία που κάθε φορά καθορίζει τους όρους και τους ρόλους του παιχνιδιού.

Η εμπορία και εκμετάλλευση ανθρώπων γεννήθηκε μέσα σε ένα συγκεκριμένο ιδεολογικό πλαίσιο και μετεξελίχθηκε σε παγκόσμιο εμπόριο που εξυπηρετεί την αγορά ολόκληρου του πλανήτη. Ιδεολογικά κατοχυρώνεται από το έθιμο, την θρησκεία και την ιστορία και πρακτικά υποκινείται από την φτώχεια και τον υπερπληθυσμό.